แม่น้ำปาย
เป็นแม่น้ำที่ใหญ่และยาวที่สุดของจังหวัดแม่ฮ่องสอน
เกิดจากทิวเขาถนนธงชัยและทิวเขาแดนลาวในเขตอำเภอปาย
แล้วไหลลงมาทางทิศใต้
ผ่านอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอนไปบรรจบกับแม่น้ำสาละวิน(แม่น้ำคง)
ในเขตรัฐคะยา สหภาพพม่า
มีความยาวประมาณ 180 กิโลเมตร
กว้างประมาณ 30 เมตร และ
ลึกประมาณ 7 เมตร
ท้องน้ำมีลักษณะเป็นกรวดทราย
และในฤดูแล้งน้ำลึกประมาณ 1
เมตร
ตลอดลำน้ำปายนี้มีช่วงที่สามารถล่องแพได้
3 ช่วงด้วยกันคือ
1. ช่วงต้นน้ำปายถึงอำเภอปาย
เริ่มต้นที่ห้วยช้างเฒ่าหรือห้วยช้างแก้ว
ห่างจากอำเภอปายตามระยะทางรถยนต์ประมาณ
16 กิโลเมตร
ตามทางลำลองที่มุ่งสู่บ้านเวียงเหนือ
และบ้านศาลาเมืองน้อยแล้วเริ่มล่องลำน้ำปายใช้เวลาประมาณ
6 ชั่วโมง
ถึงสะพานเวียงเหนือหรือบ้านจอมพลใกล้ตัวอำเภอปายการล่องแพสายนี้ควรใช้เวลาอย่างน้อยที่สุด
1 วันเต็ม
โดยต้องพักแรมในคืนก่อนการเดินทางและหลังจากการล่องแพแล้วอีก
1 คืน [โปรแกรมแนะนำ
]
2. ช่วงจากอำเภอปายถึงอำเภอแม่ฮ่องสอน
เริ่มต้นที่บ้านหมอแปง
ห่างจากอำเภอปายโดยทางรถยนต์ประมาณ
30 กิโลเมตร
ระยะทางการล่องแพทั้งหมดประมาณ
70 กิโลเมตร
และต้องใช้เวลาประมาณ 2 วัน
กว่าจะล่องถึงบ้านปางหมู
อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน
และต้องใช้แพถึง 2 ชุด
เนื่องจากช่วงกลางของแม่น้ำปายมีจุดหนึ่งที่เป็นโตรกธารระดับน้ำต่างกัน
คล้ายกับเป็นน้ำตกซึ่งไม่สามารถล่องแพผ่านได้
ต้องขึ้นฝั่งข้ามเขาไปขึ้นแพชุดใหม่และล่องต่อ
รายละเอียดการล่องแพช่วงนี้ควรติดต่อขอทราบจากนายอำเภอปาย
ที่ว่าการอำเภอปาย
จังหวัดแม่ฮ่องสอน
3. ช่วงอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอนถึงเขตชายแดนไทย-พม่า
เริ่มต้นจากบ้านห้วยเดื่อ
ตำบลผาบ่อง
ซึ่งห่างจากตัวอำเภอเมืองประมาณ
6 กิโลเมตร
และล่องถึงบ้านน้ำเพียงดิน
ซึ่งเป็นเขตต่อแดนระหว่างไทยกับพม่า
ปกติแล้วในช่วงนี้นิยมนั่งเรือหางยาวมากกว่าจะล่องแพ
และจากจุดนี้ผู้ที่นิยมล่องไพรด้วยการนั่งบนหลังช้าง
ก็สามารถทำได้เช่นกัน
การล่องเรือในช่วงนี้เป็นที่นิยมกันมากในหมู่นักท่องเที่ยวทั้งในประเทศ
และต่างประเทศ
เนื่องจากทิวทัศน์ของฝั่งแม่น้ำมีความสวยงามและระดับน้ำก็ลดหลั่นกันตลอดทาง
โดยใช้เวลาในการไปและกลับเพียง
2-3 ชั่วโมงเท่านั้น
นอกจากนี้ในกรณีที่ต้องการพักแรมด้วยการกางเต็นท์ก็อาจทำได้โดยขออนุญาตจากหัวหน้าด่านตำรวจที่น้ำเพียงดินเสียก่อน
ช่วงที่เหมาะสมที่สุดในการล่องแพแม่น้ำปายได้แก่
ช่วงเดือนตุลาคม-มีนาคม
สามารถติดต่อบริษัททัวร์ต่าง
ๆ ในแม่ฮ่องสอน
